Жамбыл облысында қант қызылшасын жинау науқаны басталды: гектарынан 585 центнер өнім алынуда

Жамбыл облысында қант қызылшасын жинау науқаны басталды. 23 қазандағы мәлімет бойынша, диқандар 30 мың тоннадан астам өнім жинаған. Биыл өңірде тәтті түбір 9,9 мың гектарға жуық алқапқа егілсе, әзірге егіс алқаптарының 5,2 пайызы орылған. Қант зауыттарында шикізат қабылдау пункттерінің іске қосылуына байланысты алдағы уақытта жинау жұмыстарының қарқыны арта түспек, деп хабарлайды baq-orda.kz облыстық ztgzt.kz газетіне сілтеме  жасап.

Ауыл шаруашылығы басқармасының мәліметінше, биыл облыста қант қызылшасын өсірумен 198 ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші айналысады. Жалпы егіс көлемі 9892,3 гектарды құрайды. 23 қазандағы жағдай бойынша 513 гектар алқаптан 30 031 тонна өнім жиналып, орташа өнімділік гектарына 585,4 центнерді құрады.

Жинау жұмыстарының әзірге баяу жүруі, ең алдымен, қайта өңдеу кәсіпорындарының шикізат қабылдау мерзіміне байланысты. Меркі қант зауытының қабылдау пункті 13 қазанда ашылса, Тараз қант зауыты шаруалардан өнім қабылдауды 25 қазанда бастады. Осыған байланысты қызылша жинау науқаны енді қарқын алып келеді.

Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының баспасөз хатшысы Тұңғыш Жанұзақовтың айтуынша, шаруалар жинау жұмыстарын зауыттардың қабылдау және өңдеу мүмкіндіктерімен үйлестіруі қажет. Бұл жиналған өнімді ұзақ уақыт сақтаудан туындайтын шығындардың алдын алуға мүмкіндік береді.

Меркі ауданы көш бастап тұр

Қазіргі уақытта қант қызылшасын жинау жұмыстары Меркі, Шу және Қордай аудандарында жүргізіліп жатыр. Өнім көлемі мен өнімділік көрсеткіші бойынша Меркі ауданы алдыңғы орында.

Ауданда қант қызылшасы 3410,4 гектарға егілген. Оның 421 гектары жиналып, 25 681 тонна өнім алынған. Орташа өнімділік гектарына 610 центнерді құрады. Бұл – облыс бойынша жиналған жалпы өнімнің шамамен 85,5 пайызы.

Шу ауданында 700 гектар алқаптың 85 гектары орылып, 3825 тонна өнім жиналды. Мұндағы орташа өнімділік гектарына 450 центнерді құрайды.

Ал Қордай ауданында 110 гектарға егілген қант қызылшасының жеті гектары жиналған. Шаруалар 525 тонна өнім алып, гектарына 750 центнер өнімділікке қол жеткізді. Бұл – әзірге есеп берген аудандар арасындағы ең жоғары көрсеткіш.

Қант қызылшасы облыстың басқа аумақтарында да өсіріледі. Атап айтқанда, Байзақ ауданында 2952,9 гектар, Т. Рысқұлов ауданында 1423 гектар, Жамбыл ауданында 549 гектар, Талас ауданында 370 гектар және Жуалы ауданында 100 гектар алқапқа тәтті түбір егілген. Сонымен қатар Тараз қаласының аумағында 277 гектар егіс бар. Бұл аумақтар бойынша жиналған өнім көлемі туралы мәліметтер жедел есепке әзірге енгізілмеген.

Зауыттарға 23,5 мың тоннадан астам өнім жеткізілді

Жинау жұмыстарымен қатар қант қызылшасын өңдеу кәсіпорындарына жеткізу де ұйымдастырылған. Есепті кезеңде зауыттарға 23 593,9 тонна тамыржеміс жеткізілген. Тазартудан кейін қабылданған шикізаттың есептік салмағы 21 410,5 тоннаны құрады.

Бастапқы және тазартудан кейінгі салмақтың айырмасы 2183,4 тоннаға немесе шамамен 9,3 пайызға тең. Бұл көрсеткіш тазарту үдерісінен кейінгі есептік салмақтың өзгерісін білдіреді және оны егістіктегі өнім шығынымен теңестіруге болмайды.

Зауыттарға жеткізілген өнімнің басым бөлігі Меркі ауданының шаруашылықтарына тиесілі. Ауданнан 22 814,9 тонна қант қызылшасы жеткізіліп, тазартудан кейін 20 695,5 тоннасы есепке алынған. Шу ауданынан 569,5 тонна, Қордай ауданынан 209,5 тонна өнім қабылданды.

Тек есепті тәуліктің өзінде қайта өңдеу кәсіпорындары 3032,9 тонна қызылша қабылдаған. Оның 2636,5 тоннасы Меркі ауданынан, 301,2 тоннасы Шу ауданынан және 95,2 тоннасы Қордай ауданынан жеткізілді.

Техникалық қамтамасыз ету – маңызды фактор

Қант қызылшасын уақытылы жинауда арнайы техниканың жеткілікті болуы ерекше маңызға ие. Өңірде барлығы 71 қызылша жинайтын комбайн бар. 23 қазанда оның 26-сы жұмыс істеп, жалпы техниканың 36,6 пайызы науқанға тартылған.

Жұмыс істеп тұрған комбайндардың 24-і Меркі ауданында, біреуі Шу ауданында және тағы біреуі Қордай ауданында пайдаланылуда.

Қант қызылшасын өсіретін 198 шаруашылықтың әзірге 30-ы жинау жұмыстарына кіріскен. Оның 28-і Меркі ауданында, біреуі Шу ауданында және біреуі Қордай ауданында орналасқан. Демек, науқанға жалпы шаруашылықтардың шамамен 15 пайызы ғана қосылған.

Бұл деректер алдағы кезеңде егіс алқаптарындағы жұмыстарды үйлестіру, техниканы тиімді пайдалану және зауыттарға шикізат жеткізу кестесін сақтау маңызды екенін көрсетеді.

Мемлекеттік қолдау шаруаларға серпін береді

Қант қызылшасы – өсіру мен жинау кезеңінде айтарлықтай еңбек пен шығынды қажет ететін дақыл. Сондықтан саланың тұрақты дамуы үшін қайта өңдеу кәсіпорындарының үздіксіз жұмыс істеуімен қатар, мемлекеттік қолдаудың да маңызы зор.

2026 жылы қант қызылшасының сатып алу бағасы тоннасына 40 мың теңгені құрайды. Оның 15 мың теңгесі қайта өңдеу кәсіпорындары тарапынан төленсе, 25 мың теңгесі мемлекеттік субсидия есебінен қарастырылған. Мұндай қолдау шаруалардың табысын арттыруға және қант қызылшасын өсіруге деген ынтасын сақтауға бағытталған.

Сонымен қатар күзгі жиын-терім кезінде агротехникалық талаптарды сақтау қажет. Қант қызылшасы күз мезгілінде, күн жылы әрі түн салқын болған жағдайда қант мөлшерін жинақтауды жалғастырады. Сондықтан жинау мерзімі өнімнің пісіп-жетілу деңгейіне қарай белгіленеді. Алайда тұрақты аяз түскенге дейін жұмыстарды аяқтау маңызды, өйткені үсік шалған қызылшаның сақталу сапасы мен технологиялық қасиеттері төмендеуі мүмкін.

Алда 9,3 мың гектардан астам алқапты жинау керек

23 қазандағы есеп бойынша, Жамбыл облысында әлі 9379,3 гектар қант қызылшасын жинау қажет. Қабылдау пункттерінің іске қосылуы шаруалардың жұмыс қарқынын арттыруына мүмкіндік беріп отыр. Ендігі міндет – жиналған өнімді уақытылы зауыттарға жеткізіп, қайта өңдеу үдерісін кідіріссіз ұйымдастыру.

Қант қызылшасын өсіруде қол жеткізілген алғашқы нәтижелер өңірдегі өнімділік әлеуетінің жоғары екенін аңғартады. Әсіресе Меркі ауданындағы көрсеткіштер осы дақылдың облыс ауыл шаруашылығы үшін маңызын айқындай түседі.

Ендігі кезеңде шаруашылықтар, тасымалдаушылар және қант зауыттары арасындағы жұмысты үйлестіру шешуші рөл атқарады. Өнімді уақытылы жинап, тасымалдау мен өңдеуді тиімді ұйымдастыру – шаруалардың еңбегін ақтап, өңірдегі қант қызылшасы өндірісінің әлеуетін толық пайдалануға мүмкіндік беретін негізгі міндеттердің бірі.